Osteoporose

Wat is osteoporose

Osteoporose betekent letterlijk 'poreus bot'. Het is een aandoening waarbij het bot langzaam steeds meer botweefsel verliest. Hierdoor verliest het bot zijn stevigheid. Het gevolg is dat de botten niet meer goed tegen een grote belasting kunnen en snel breken (vooral pols en heup) en inzakken (de ruggenwervels).

osteoporose

De normale structuur van het bot (links) gaat verloren door beenweefsel verlies bij osteoporose (rechts) (Kennislink.nl).
Rond het dertigste jaar bereikt men de maximale botmassa. Daarna neemt de botmassa heel langzaam af, doordat de afbraak sneller begint te verlopen dan de opbouw. Vanaf de overgang (menopauze) verloopt dit proces bij vrouwen in een versneld tempo.
Bij osteoporose is de balans tussen de opbouw en afbraak van het bot verstoord. De afbraak verloopt te snel, of de opbouw te traag. Bij mensen boven de 65 jaar is osteoporose de belangrijkste oorzaak van botbreuken. Helaas komt osteoporose vaak pas aan het licht als iemand iets breekt.
Osteoporose is niet te voorkomen, maar het risico op botbreuken kan wel verkleind worden. Dat is heel belangrijk, want botbreuken en de nasleep ervan kunnen de kwaliteit van leven sterk verminderen. Van de mensen die een heup breken, overlijdt zelfs 20% aan de gevolgen en complicaties ervan.

Hoe ontstaat osteopororse

Lange tijd heeft men gedacht dat osteoporose bijna uitsluitend bij oudere vrouwen voorkomt door het wegvallen van de productie van het vrouwelijke hormoon (oestrogeen) na de overgang. Later ontdekte men ook andere oorzaken, zoals gebrek aan calcium en/of vitamine D, onvoldoende lichaamsbeweging, een te laag lichaamsgewicht, overmatig alcoholgebruik en te veel roken. Belangrijker nog blijken erfelijke factoren te zijn: vrouwen en mannen met veel osteoporose in de familie lopen extra risico. Ook kan er sprake zijn van ziekte of medicijngebruik die de osteoporose veroorzaakt (secundaire osteoporose). Als de onderliggende oorzaak met succes wordt behandeld, dan zal vaak ook de secundaire osteoporose verdwijnen.

Hoe wordt het vastgesteld

Om vast te stellen of u osteoporose hebt wordt door middel van een botdichtheidsmeting (of dexametrie) het kalkgehalte in uw bot gemeten. Een dexametrie is een eenvoudig röntgenonderzoek dat 5 tot 10 minuten duurt. Het onderzoek is niet pijnlijk. Men hoeft ook niet in een tunnel te liggen zoals bij een MRI-scan. Wel moet men, bijvoorbeeld na een heupfractuur, weer redelijk mobiel zijn.
Het is niet nodig om nuchter te zijn voor het onderzoek. Eventuele medicijnen kunnen gewoon vooraf worden ingenomen. Ook kan men de kleding aanhouden, zolang het geen korset, spijkerbroek of andere kleding met metalen haken of knopen betreft.
Die uitslag van de dexametrie wordt weergegeven door de T-score (als maat voor de afwijking van de gemiddelde maximale botdichtheid van gezonde jonge mensen). Bij een T-score van:
• -1 tot -2,5 is er sprake van verminderde botmassa (dit noemt men ook wel osteopenie)
• lager dan -2,5 is er sprake van osteoporose.
Nadat met een botdichtheidsmeting osteoporose is vastgesteld kan met bloed-en urineonderzoek worden gekeken naar mogelijke oorzaken voor secundaire osteoporose.

De behandeling

Doel van de behandeling is het verbeteren van de botkwaliteit, om zo botbreuken te voorkomen. De voorgeschreven medicijnen zullen de botafbraak afremmen. Vaak moeten deze middelen gedurende enkele jaren worden gebruikt voor een blijvend effect. Voldoende calcium en vitamine D is van groot belang bij de behandeling. Vaak wordt daarom een supplement voorgeschreven.
Waar kunt u terecht voor osteoporose screening
Om na te gaan of u osteoporose hebt, kan uw huisarts u verwijzen naar MCHaaglanden of het Bronovo voor een botdichtheidsmeting. Als u boven de 50 jaar bent en met een botbreuk op de spoedeisende hulp bent geweest, wordt u door ons uitgenodigd voor een screening. Op beide locaties is een osteoporose poli. In MCH Antoniushove valt deze onder de interne geneeskunde, in MCH Westeinde onder de reumatologie. Op de poli’s is een osteoporoseverpleegkundige werkzaam. De uitslag van de meting hoort u van de specialist of osteoporoseverpleegkundige.

Mogelijke complicaties

Geen enkele operatie is zonder risico's. Zo is ook bij deze operatie de normale kans op complicaties van een operatie aanwezig, zoals nabloeding, infectie, etc.

Bij de niet-operatieve behandeling worden weliswaar de complicaties van een operatie vermeden maar blijft een verhoogde kans op nieuwe achillespeesruptuur in de toekomst bestaan.

Meer informatie

Hebt u vragen, stel ze dan gerust aan een van de medewerkers op de osteoporosepoli. Op www.osteoporosestichting.nl vindt u uitgebreide informatie over osteoporose.